Bijeenkomst
Terugblik: scholing- en intervisiebijeenkomst Dudoc-Alfa, 30 oktober en 31 oktober 2026
Op 30 en 31 oktober 2026 vond de eerste tweedaagse scholings- en intervisiebijeenkomst van dit academisch jaar plaats voor de Dudoc-Alfa- en NWO-promovendi lichting 2024. Op vrijdag kwamen ook de NWO laureaten 2025-2026 en de Meesterschapsteams bijeen. Het was een veelbelovend begin voor een nieuw uitdagend academisch jaar.
Door Leonie Sliepenbeek (promovenda lichting 2024)
Na het nodige groeten en bijpraten in de ochtend – we zagen elkaar in april immers voor het laatst in levende lijve nadat een zeker hitteprotocol ons covid-19-tijden had doen herleven – gingen we uiteen in diverse groepen. Voor de lichting 2024 betekende de start van dit academisch jaar ook het passeren van een toch wel wonderlijke mijlpaal: de helft van het promotietraject. De gevoelens daarover, zo bleek in volgende uren, liepen zeer uiteen: van hoop tot vrees, tot vertrouwen en berusting, van enthousiasme tot onzekerheid. Het programma weerspiegelde deze fase dan ook dankzij een combinatie van schrijfmeters maken, reflectie en uitwisseling, (verbeelding over) verleden, heden en toekomst en werken aan methodologische kennis.
Terwijl lichting 2024 onder leiding van de programmamakers aan de slag ging met een schrijfochtend, klonk in de nabije zalen volgens een keurig ritme steeds applaus zodra een laureaat van lichting 2025-2026 zijn of haar pitch afrondde. De schrijfochtend was in zekere zin een herhaling van zetten van de vorige bijeenkomst, maar elkaar voorzien van feedback en het uitwisselen van inzichten over de inleiding, methode, discussie en conclusie van onze academische artikelen (in wording) voelde zo toch wezenlijk anders dan vanachter een scherm. Voor sommigen bood de schrijfochtend vooral een moment van stilte; ruimte om in het eigen hoofd te kruipen en zonder afleiding de juiste woorden op papier te krijgen. Anderen vonden het juist prettig om in elkaars hoofd te kruipen: wat werkt wel, wat werkt niet, nu een echte lezer mijn tekst onder ogen krijgt? Zo vormden we met zijn allen een kritisch-constructieve schrijfgemeenschap, wat een bijzonder goed begin van de dag was en de absolute meerwaarde liet zien van samen schrijven.
Er volgde lunch en een wandeling door een landschap in wel dertig tinten groen, geel en rood. De contouren van de herfst hadden zich net zo duidelijk afgetekend als de verschillen tussen onze onderzoeken, zo twee jaar na de start. De gesprekken waren divers en thema’s zoals de werk-privébalans, de positionaliteit van de docent-onderzoeker, Het proefschrift en inhoudelijke onderzoekskeuzes werden besproken. Zelf moest ik steeds denken aan hoe we hier de eerste keer liepen en hoeveel er veranderd was sindsdien. Hoe snel de tijd verstreken was, terwijl we ons dat bij de start haast nauwelijks konden voorstellen, allemaal nog wat in de ‘kip-zonder-kopmodus’ en hoe wonderlijk het is om opeens te horen dat er deelstudies ‘af’ zijn. ‘Af’, ja, want het blijft wel wetenschap. Time flies when you’re having fun. Ook wel wanneer je dat niet hebt, trouwens.
Dat laatste zeg ik wat gekscherend, maar het leek wel de kern te zijn van de workshops van Tessa de Leur en Sebastiaan Dönszelmann, gepromoveerden van Dudoc-Alfa lichting 2014, die gegeven werden in de namiddag. Niet zo letterlijk, maar beiden wilden ons aan het denken zetten over wat er komt nadat het laatste applaus bij je verdediging heeft geklonken. En vooral, zo leken ze te willen vertellen, dat de tijd sneller passeert dan je denkt en dat nadenken over later niet kan wachten op de toekomst, omdat de werkelijkheid je dan misschien inhaalt en overvalt. De Leur illustreerde haar verhaal aan de hand van een werkvorm met verbeelden, waarbij ze op metacommunicatieve wijze haar eigen onderzoeksthema verbeelding een plaats gaf in de workshop en ons tegelijkertijd vroeg om na te denken over wat we later wilden worden. Met voorbeelden over haar eigen keuzes sinds haar promotie liet ze zien hoe het verbreden en versmallen van je eigen onderzoeksthema het vervolg waard is. Dönszelmann richtte in zijn workshop de blik meer op de vraag: wie wil je later worden? We dachten na over óf en hoe wij waren veranderd sinds de start van ons promotieonderzoek en, minstens zo relevant, welke carrièrekeuzes passen bij die versie van ons: de klas, een bestuurlijke functie, een eigen bedrijf, een postdoc, een combinatie? Bovendien, zo was de premisse, leveren onze onderzoeken maatschappelijke en onderwijskundige waarde en is het belangrijk om die waarde te verspreiden. Daardoor verdient het ook tijd en aandacht om na te denken over de manier waarop je die waarde wil delen, zeker omdat het per persoon verschilt welke vorm bij je past. Is dat in de vorm van lezingen, schrijf je liever een methodehandleiding of kun je je het meeste vinden in het aanbieden van nascholing gericht op docenten en/of leerlingen? Of blijf je lesgeven, omdat dat misschien gewoon de plek is waar je het liefste bent en waar je ook de voorbeeldfunctie van de onderzoeker (na je promotie) nog steeds voor wil leven? Zorg dat je nadenkt over wat je kiest, leken ze te willen zeggen, zorg dat je de regie houdt, want anders kiest een ander voor je.
Indirect werd het thema van keuzes maken, en vooral als anderen dat voor en met jou doen, doorgezet in de workshop van Daphne van Weijen op zaterdagochtend, waarbij we ons bogen over de kwestie implementatietrouw bij interventiestudies. Want wat als jij een interventie hebt ontworpen, met alle nauwkeurigheid de wetenschappelijk verantwoorde keuzes hebt vastgelegd in ontwerpprincipes, docenten of leerlingen hebt geïnstrueerd en de geplande les(senreeks) of je professionele leergemeenschap (PLG) pakt heel anders uit dan je had verwacht? In een drie uur durende crash course verdiepten we ons aan de hand van eerder verschenen proefschriften van docentpromovendi uit voorgaande lichtingen in het wel en wee van implementatietrouw, het belang van het meten, het meten ervan, het interpreteren van zulke data en het rapporteren erover.
Wij doen nu eenmaal onderwijsonderzoek, dat is ingewikkeld, en wie in de praktijk werkt, weet dat er talloze elementen zijn die anders uit kunnen pakken. Dat is op zichzelf niet direct nadelig, tenzij het gat tussen de beoogde interventie en de geïmplementeerde misschien te groot is geworden om nog uitspraken te kunnen doen over de werking van de interventie zelf. Hoe dat eruit kan zien illustreerde Van Weijen met casuïstiek uit onderzoek tijdens covid-19, waar we allemaal een beetje buikpijn van kregen. En toch! Zelfs dan geldt: ook dat is wetenschappelijk relevante data. Wees er alleen wel transparant en eerlijk over. Uiteindelijk gaat dat het beste als je op tijd de juiste fidelity data verzamelt, inclusief die van de controlegroep, door daar al in je ontwerpfaserekening mee te houden en door databronnen te trianguleren. Het waren belangrijke lessen, die voor een groot deel van de groep precies op het goede moment van het traject kwamen.
Als laatste volgde nog een traditie die is ingezet door de programmamakers: een bonte galerij van dieren, uilen dit keer, om terug te blikken op het nascholingsweekend. Wie voelde zich inmiddels meer een verdwaasd uilskuiken of zag zichzelf toch vooral vertrekken als een wijze oehoe in de sneeuw? Na de lunch keerde men huiswaarts om, dat leek althans niet geheel onwaarschijnlijk, een uiltje te gaan knappen en daarna met hernieuwde inspiratie weer op te stijgen.
Geef een reactie